دانشگاه پیام‌نور فصلنامه علمی - پژوهشی زبان‌شناسی اجتماعی 2538-3515 9 3 2026 08 23 The Semiotics of Iranian Stand-up Comedy: A Theoretical Framework Based on Roland Barthes' Codes نشانه‌شناسی استنداپ‌کمدی ایرانی با چارچوب نظری رمزگان رولان بارت 1 16 12192 10.30473/il.2025.74617.1690 FA طاهره کاظمی گروه زبان‌شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-7637-2957 فروغ کاظمی گروه زبانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. علی ربیع گروه زبانشناسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 05 24 This study explores the semiotics of Iranian stand-up comedy between 2011 and 2021, using Roland Barthes' five codes as a framework for analysis. The research addresses two main questions: How can stand-up comedy be examined through these five codes, and which of these codes are most prominent in the signifying language of Iranian stand-up? What themes and messages are conveyed through this language? To answer these, 19 lexias were selected from five stand-up performances—four broadcast on national television and one from online media. The analysis revealed 27 cultural codes, 16 semantic codes, and 14 symbolic codes. Cultural codes most frequently referenced political and economic issues, while symbolic codes often highlighted tensions between the public's views and those of the authorities. These findings suggest that Iranian stand-up comedians, as voices of society, use humor to call for reconsideration of political and economic strategies. The study not only provides insight into the themes of Iranian comedy but also offers practical value. For policymakers, it presents a reflection of public sentiment, while for comedy writers, it highlights how semiotic tools can be used to enhance meaning and engagement in comedic content. پژوهش پیش رو به بررسی‌نشانه‌ای استنداپ‌کمدی ایرانی در دهه نود شمسی پرداخته است. در این مقاله، چارچوب نظری رمزگان پنجگانه رولان بارت الگوی انجام پژوهش است. هدف پاسخ به این سوالات است که بررسی نشانه‌ای استنداپ‌کمدی با رمزگان پنجگانه چگونه امکان طرح می‌یابد؟ کدام رمزگان در زبان نشانه‌ای استنداپ‌کمدی ایرانی بارز است و زبان نشانه‎ای موجود درصدد انتقال چه پیامی به مخاطب است؟ طی بررسی 19 واحد خوانش از چهار استنداپ‌کمدی در رسانه ملی و یک استنداپ از رسانه فضای مجازی، یافته‌ها نشان داد که 27 رمزگان فرهنگی، 16 رمزگان معنایی و 14 رمزگان تقابلی قابل شناسایی است. بیشترین ارجاعات رمزگان فرهنگی، از نوع ارجاعات سیاسی و اقتصادی است و بیشتر از نیمی از رمزگان تقابلی به تقابل بین تفکرات مردم و مسئولین می‌پردازد. لذا زبان طنز نویسندگان استنداپ‌کمدی‌های ایرانی که صدای جامعه ایران است، خواستار انجام بازنگری در مسائل سیاسی و اقتصادی ایران است. نتایج این پژوهش می تواند از یک سو برای برای تصمیم‌گیران سیاسی و اقتصادی و از سوی دیگر برای نویسندگان متون استنداپ‌کمدی مفید باشد. زیرا از این طریق، می‌توان به نتایج کاربردی مناسبی رسید. https://sociolinguistics.journals.pnu.ac.ir/article_12192_0bb34c461276994fbe8e63b81d5f5ac4.pdf