دانشگاه پیام‌نور فصلنامه علمی - پژوهشی زبان‌شناسی اجتماعی 2538-3515 9 2 2026 05 22 Social Onomastics of Rulers in Iran from Antiquity to Islam: Reflections of Identity, Legitimacy, and Power in Naming Structures (from the Elamites to the Timurids) نام‌شناسی اجتماعی حکام در ایران از باستان تا اسلام: بازتاب هویت، مشروعیت و قدرت در ساختارهای نام‌گذاری(از ایلامی ها تا تیموریان) 48 58 12881 10.30473/il.2026.76216.1722 FA زهرا قلاوند استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور. تهران. ایران Journal Article 2025 10 21 Names reflect linguistic and cultural transformations and are closely tied to the identity and historical memory of societies. In Iranian history, the names of rulers and political elites have served as tools for legitimization or cultural resistance against religious and political domination. This interdisciplinary study explores naming patterns among Iranian rulers from the Elamite period to the Timurid era, analyzing names as socio-linguistic elements that express power structures, religious-cultural identity, and political legitimacy.<br />Using a descriptive-analytical method and historical sources, the study reveals that the Elamite rulers adopted names linked to native deities and divine concepts to reinforce their authority. This pattern continued through the Achaemenid and Sasanian periods, where names conveyed moral and religious ideals. Following the Islamic conquest, naming became a means of acquiring religious-political legitimacy. During the Ghaznavid and Seljuk periods, the interplay among Turkic, Islamic, and Persian names reflected cultural dynamism and strategic identity-building. Under the Mongol and Timurid rule, naming practices aligned with conquered cultures to enhance social acceptance and consolidate power. نام‌ها، بازتابی از تحولات زبانی و فرهنگی و مرتبط با هویت و پیشینه یک جامعه هستند. در این راستا نام حکام و صاحب‌منصبان سیاسی را می‌توان ابزاری برای کسب مشروعیت یا مقاومت فرهنگی در برابر سلطه‌های سیاسی و دینی دانست. این پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای به بررسی روند نام‌گذاری حکام ایران از دوران ایلامی تا تیموری می‌پردازد. هدف اصلی، تحلیل نقش نام‌ها به‌عنوان عناصر زبانی-اجتماعی در بازتاب ساختار قدرت، هویت‌ فرهنگی- دینی، مشروعیت سیاسی در بسترهای تاریخی مختلف است. نتایج تحقیق که مبتنی بر تحلیل داده‌های تاریخی با روش توصیفی-تحلیلی است، نشان می‌دهد که در دوره ایلامی، نام حکام با خدایان بومی و مفاهیم الهی پیوند داشت و ابزاری برای کسب مشروعیت سیاسی برای آن‌ها بود. نام‌گذاری حکام بر اساس مفاهیم اخلاقی و دینی در دوره هخامنشی تا ساسانیان نیز تداوم یافت. با ورود اسلام، نام‌گذاری به ابزاری برای کسب مشروعیت سیاسی- دینی تبدیل شد. در دوره‌های غزنوی، سلجوقی، تعامل میان نام‌های ترکی، اسلامی و ایرانی، نشان‌دهنده پویایی فرهنگی و سیاست‌های مشروعیت زای ساختار قدرت بود. دوران سلطه مغولان و تیموریان، هم‌سویی فرهنگی با جوامع مغلوب برای افزایش پذیرش اجتماعی، از عوامل مؤثر درنام‌گذاری‌ فاتحان بود. در مجموع، مشروعیت، مهم‌ترین نقش را در تعیین نام حکام تاریخ ایران داشته است. https://sociolinguistics.journals.pnu.ac.ir/article_12881_927bd48daddbb823d601e5d16ae03b7f.pdf