دانشگاه پیام‌نور فصلنامه علمی - پژوهشی زبان‌شناسی اجتماعی 2538-3515 9 2 2026 05 22 Identity in Names: Reflections of Safavid Social and Religious Structures in Personal Naming هویت در نام‌ها: بازتاب ساختار اجتماعی و مذهبی صفوی در نام‌گذاری افراد 17 30 12882 10.30473/il.2026.76438.1726 FA فاطمه قلاوند استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور.تهران. ایران Journal Article 2025 11 10 Names in Iranian culture have historically served a multifaceted function, extending beyond mere identification to symbolize identity, legitimacy, power, and social belonging. This interdisciplinary study in the field of socio-onomastics examines naming transformations during the Safavid era—a period marked by the institutionalization of Shi’ism, wherein names became instruments of political and cultural legitimization. The research aims to analyze the role of names in shaping religious identity and power structures under Safavid rule.<br />Methodology: This qualitative, descriptive-analytical study draws data from historical sources, including ʿĀlam-ārā-ye ʿAbbāsi, Kholāsat al-Tavārikh, Ahsan al-Tavārikh, literary texts, and popular narratives such as those by Hossein Kord Shabestari. Names are analyzed based on linguistic origin (Persian, Turkish, Arabic, Shi’i) and social status. Comparative analysis of pre-Safavid and Safavid naming practices in folk narratives enables tracing the evolution of naming conventions.<br />Findings: The results reveal that naming individuals and places after Shi’i Imams, integrating religious titles with political authority, and sacralizing public spaces were key strategies in consolidating Iranian-Shi’i identity. This naming discourse permeated elite circles, popular culture, literature, and social narratives, becoming a cornerstone of Safavid political and cultural legitimacy. نام‌ها در فرهنگ ایرانی، فراتر از ابزار شناسایی فردی، به‌عنوان نمادهایی از هویت، مشروعیت، قدرت و تعلق اجتماعی عمل کرده‌اند. این مقاله با رویکردی میان‌رشته‌ای در حوزه نام‌شناسی اجتماعی، به بررسی تحولات نام‌گذاری در دورة صفوی می‌پردازد؛ دوره‌ای که با رسمیت‌یافتن تشیع، نام‌ها به ابزار مشروعیت‌بخشی سیاسی و فرهنگی بدل شدند. هدف پژوهش، تحلیل نقش نام‌ها در ساختار قدرت، هویت دینی در دورة صفوی است.<br />روش تحقیق: این مطالعه، کیفی و توصیفی-‌تحلیلی است و داده‌ها از منابع تاریخی مانند عالم‌آرای عباسی، خلاصه‌التواریخ، احسن‌التواریخ)، متون ادبی و قصص عامیانه (حسین کرد شبستری) استخراج شده‌اند. تحلیل نام‌ها بر اساس ریشة زبانی (فارسی، ترکی، عربی، شیعی)، جایگاه اجتماعی صورت گرفته است. همچنین در روایت‌های عامیانه، مقایسه تطبیقی میان دوره‌های پیش‌از صفوی و صفوی، امکان بررسی روند تحول نام‌گذاری را فراهم کرده است.<br />یافته‌ها: یافته ها نشان می‌دهند که در دوره صفوی، نام‌گذاری افراد و اماکن با اسامی امامان شیعه، ترکیب القاب مذهبی با ساختار قدرت و تقدس‌سازی فضاهای عمومی، از جمله راهبردهای حکومت در تثبیت هویت ایرانی-‌شیعی بوده‌اند. این گفتمان نام‌گذاری، نه‌تنها در میان نخبگان سیاسی و نظامی، بلکه در فرهنگ عامه، متون ادبی و روایت‌های اجتماعی نیز نفوذ یافته و به در کسب مشروعیت سیاسی و فرهنگی صفویان تأثیرداشت https://sociolinguistics.journals.pnu.ac.ir/article_12882_d73c7ae80dc653c1865256fa9f34289b.pdf