بررسی حوزه‌های معنایی «فعل‌های نام‌آوا» در نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دبیر آموزش و پرورش، دانشجوی دکترا رشته علوم و معارف نهج البلاغه دانشگاه پیام نور تهران.

2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور تهران، ایران.

چکیده

نام‌آواها، واژگانی برگرفته از صداهای محیطی هستند که با خلق تداعی‌های صوتی، به غنای کلام افزوده و تصاویری حسی و ملموس را در ذهن مخاطب ایجاد می‌کنند. نهج‌البلاغه پس از قرآن‌کریم، به‌عنوان مهم‌ترین میراث مکتوب شیعه، سرشار از ظرایف ادبی و بلاغی چون افعال نام‌آواهاست. این تنوع در کاربرد، هم به غنای بلاغی و زیباشناختی کلام امام می‌افزاید و هم بستری برای درک عمیق‌تر مفاهیم ایشان فراهم می‌‌سازد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس رویکرد نوین معناشناسی به بررسی حوزه‌های معنایی فعل‌های نام‌آوا در نهج‌البلاغه می‌پردازد تا منشأ تولید آن‌ها را در کلام امام بازشناسد. یافته‌ها نشان می‌دهد که امام علی (ع) با به‌کارگیری چهل و هشت فعل نام‌آوا (نظیر صَرَخَ، حَنَّ، هَتَفَ، قَلقِلَ، جَلجَلَ و ...)، طیف وسیعی از آواهای انسانی‌‌، حیوانی، پرندگان، صدای برخورد اشیا و پدیده‌های طبیعی را به تصویر کشیده‌اند که منشأ اغلب آن‌ها اندام‌های گویایی مانند خیشوم، حلق و دهان یا طبیعت است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 
Ālam-ārā-ye Safavi (1350). Ed. Yadollāh Shokri. Tehran: Bonyād-e Farhang-e Irān.  [In Persian]
Abdi Beg Shirāzi, Zeyn al-‘Ābedin ‘Ali Nawidi (1974). Doha al-Azhār. Intro. by Ali Mināyi Tabrizi & Abolfazl Hāshem Oghli Rahimov. Moscow: Dānesh Publications.  [In Persian]
Afshār, Iraj & Afshāri, Mehrān (1386). The Tale of Hossein Kord Shabestari Based on the Unknown Narrative Known as Hossein-nāmeh, Tehran: Cheshmeh. [In Persian]
Arz̤hāni, Faramarz ibn Khodādād (1363). Samak ‘Ayyār (5 vols.). Ed. Parviz Nātel Khānlari. Tehran: Āgāh. [In Persian]
Akhovat, Ahmad (1371). Narrative Grammar) Dastur-e zabān-e dāstān (. Esfahān: Fardā. [In Persian]
Aqili, Abdollāh (1377). Coin Mints of Iran during the Islamic Era. Tehran: Bonyād-e Mowqofāt-e Mahmoud Afshār. [In Persian]
Barāheni, Rezā (1368). Story Writing. Tehran: Alborz. [In Persian]
Beihaqi, Abolfazl (1383). Tārikh-e Beyhaqi. Ed. Ali Akbar Fayyāz. Mashhad: Ferdowsi University of Mashhad. [In Persian]
Bayāni, Shirin (1381). History of the Jalayirid Dynasty. Tehran: University of Tehran Press. [In Persian]
Boyer, Ali (1398). “The Influence of Geographical Phenomena on the Naming of Villages in West Azerbaijan Province” Faslnāmeh-ye Adabiyāt va Zabān-hā-ye Mahalli-ye Irān Zamin, New Series, Vol. 6, No. 2, Summer 1399/2020. [In Persian]
Christensen, Arthur (1390). Iran in the Sasanian Period. Tehran: Donyā-ye Ketāb. [In Persian]
Eskandar Beig Monshi (1971). Tārikh-e ‘Ālam-ārā-ye ‘Abbāsi. Ed. Iraj Afshār. Tehran: Amirkabir. [In Persian]
Estarābādi, Mirzā Mahdi Khān (1388). Farhang-e Turki be Fārsi Sanglākh. Ed. Hossein Mohammadzadeh Sediq. Tabriz: Bārān. [In Persian]
Estakhri, Abū Ishāq (1340). Masalek wa al-Mamālik. Tehran: Bongāh-e Tarjomeh va Nashr-e Ketāb. [In Persian]
Fardyār, Mehrdād & Jeddi, Mohammad Javad (1394). Identification of the Ja‘far ābad Mint in the Safavid Period. Faslnāmeh-ye ‘Olum-e Tārikhi, Vol. 7, No. 2, Āzar 1394. [In Persian]
Hossein Kord Shabestari (1384). Tehran: Qoqnus. [In Persian]                            
Hosseini Estarābādi, Seyyed Hossein (1366). Tārikh-e Soltāni az Sheikh Safi tā Shāh Safi. Ed. Ehsān Eshrāqi. Tehran: Elmi. [In Persian]
Ibn Esfandyār, Mohammad ibn Hossein (1366). Tārikh-e Tabarestān. Tehran: Padideh-ye- Khāvar. [In Persian]
Ibn al-‘Ibri, Grigorios (1377). Mukhtasar-e- Tārikh al-Duwal. Trans. Abdol-Mohammad Āyati. Tehran: Elmi va Farhangi. [In Persian]
Ibn Karbalāie, Hāfez Hossein (1344). Rowzāt al-Jenān. Ed. Ja‘far Soltān al-Qorrāyi. Iran: Bī-nā. [In Persian]
Ibn Muskawayh, Ahmad ibn Mohammad (1424 AH). Tajārib al-Umam wa Ta‘āqub al-Homam. Beirut: Dār al-Kutub al-‘Ilmiyye. [In Persian]
 Kasravi, Ahmad (1323). Sheikh Safi and His Lineage. Tehran: Peymān. [In Persian]
 Khayyām-pur, Abdol-rasul (1384). Persian Grammar. Tabriz: Sotudeh. [In Persian]
 Khānd amīr, Amir Mahmoud (1370). Tārikh-e Shāh Esmā‘il va Shāh Tahmāsb-e Safavi (Zil-e Tārikh-e Habib al-Seir). Tehran: Gostareh. [In Persian]
Masūdī, Abū al-Ḥasan ʿAlī b. Ḥusayn (1365). Murūj al-dhahab, Vol. 2. Translated by Abū al-Qāsim Pāyandeh. Tehran: ʿElmī. [In Persian]
Mīrshekārī, Jāvād (1393). Etymology, Linguistics, Equivalent of “Etymology” Included in the Academy’s Approved Vocabulary Dictionary, Vol. 6. Tehran: Farhangestān-e Zabān va Adab-e Fārsī. [In Persian]
Monshī Qummī, Aḥmad. Ḥosein (1383). Kholāṣat al-tavārīkh, ed. Eḥsān Eshrāqī, Vol. 2. Tehran: University of Tehran. [In Persian]
Moshīrī, Mīr Muḥammad (1369). Tazkareh-ye Ṣafavīya-ye Kermān, ed. Muḥammad Ebrāhīm Bāstānī Pārīzī. Tehran: Nashr-e ʿElm.      [In Persian] 
Monajjim Yazdī, Jalāl al-Dīn (1366). Tārīkh-e ʿAbbāsī (Rūznāma-ye Mullā Jalāl), ed. Seyf-Allāh Vahīd-niyā. Tehran: Vahīd. [In Persian]
Naṣīrī, Muḥammad-Reżā; Naṣīrī, ʿAbd al-Jamīl (1393). Farhang-e Naṣīrī: Turkī Chaghatāyī, Rūmī, Qizilbāshī, Rūsī va Qalamāqī be Fārsī, ed. Ḥosayn Javādī & Willem Floor, with collaboration of Moṣṭafā Kālchīn. Tabrīz: Ketāb khāna-ye Majles & Āydīn Tabrīz. [In Persian]
Naṣr ābādī Eṣfahānī, Mīrzā Muḥammad Ṭāher (1317). Tazkira-ye Naṣrābādī. Tehran: Armaghān. [In Persian]
Naẓarī, ʿAlī Ashraf; Ḥasanpūr, ʿAlī; Ḥasanpūr, Moḥsen (1391). Culture of Naming Policy and Identity Representation: A Study of Humor Broadcasting Collections of the Islamic Republic of Iran in the 2000s. Farhangī Research Quarterly, Vol. 5, No. 4, Winter 2012: 1–22. [In Persian]
Pārsādust, Manochehr (1375). Shah Ismail I: A Monarch with Enduring Impacts on Iran and Iranians. Tehran: Sherkat-e Sahāmi Enteshār. [In Persian]
Qarib, Abdol‘azim et al. (1366). Persian Grammar, Five Masters. Ed. Jahāngir Mansur. Tehran: Ashrafi. [In Persian]
Refāhi Alamdāri, Firooz (1380). Mabāni-ye toponimi va negāhi be toponimi-hā-ye Irān. Tehran: Sāzmān-e Naqshabardāri-ye Keshvar. [In Persian]
Shamlū, Vali Qoli (1375). Qesas al-Khāqāni. Ed. Seyyed Hasan Sādāt Nāseri. Tehran: Vezārat-e Farhang va Ershād-e Eslāmi. [In Persian]
Shojā‘i Zand, Alireza (1384). “A Model for Measuring Religiosity in Iran.” Nashriye-ye Jāme ‘a-shenāsi-ye Irān, No. 21, Spring 1384. [In Persian]
Sheikh al-Hokamāyi, Emād al-Din; Rezvān, Raminā (1398). “Onomastics and Historical Research.” Pazhuhesh-hā-ye ‘Olum-e Tārikhi, Vol. 11, No. 2, Esfand 1398. [In Persian]
Turkaman Farāhi, Barkhordār (1337). Mahbub al-Qolub. Tehran: Ketāb khāneh-ye Bārāni. [In Persian]
Zandi, Bahman, Ahmadi.Behzad (1395).“Socio-Cognitive Onomastics: A New Field of Interdisciplinary Studies in the Humanities.” Faslnāmeh-ye Motāle‘āt-e Miyān-reshte‘i, Vol. 9, No. 1: 99–122. [In Persian]